Nieuwe wandbespanning in het verzamelaarskamertje

Posted 11 January 2012 by Rixt Wieringa
Tagged As: | Categories: Uncategorized | Leave a Comment

Het verzamelaarskamertjeOnlangs heeft de restauratie van het zogeheten verzamelaarskamertje plaatsgevonden; een eerste stap in de herinrichting van het grachtenhuis. Dit achthoekige kamertje bevindt zich op de eerste verdieping en werd door Abraham Willet (1825-1888) gebruikt om met zijn kunstvrienden in een informele sfeer kleine kunstvoorwerpen ‘op de hand’ te bekijken, zoals penningen, beeldjes, glazen en andere kostbaarheden. Willet noemde dit vertrek dan ook zijn ‘antique kamertje’. In tegenstelling tot de overige vertrekken in huis liet Willet dit verzamelaarskamertje inrichten in een sobere Hollandse renaissancestijl. Donker hout en glas-in-loodramen bepalen de sfeer.

De muren in dit kamertje waren in de tijd van Willet bespannen met donkerrode velours d’Utrecht met een patroon van zonnebloemen. Samen met de firma Ruys Interiors, gespecialiseerd in historisch interieurtextiel, heeft het museum een reconstructie gemaakt van deze wandbespanning. Dit filmpje laat zien hoe de gereconstrueerde wandbespanning onlangs is aangebracht.

Tafelkabinet: Kunstkabinet terug op locatie

Posted 5 January 2012 by Jaap Boonstra
Tagged As: | Categories: Achter de schermen, Collectie | 1 Comment

TafelkabinetDe afgelopen herfst is in het meubelrestauratie atelier van het Amsterdam Museum gewerkt aan een tafelkabinet – een kast op een open onderstel – uit de 17de eeuw. Aan de hand van een tekening uit 1896 is vastgesteld dat dit meubel eens thuishoorde in de zgn. ‘Antique’- of verzamelkamer in Museum Willet Holthuysen. Omdat het streven is om het interieur van het museumpand uit Abraham Willet’s tijd zoveel mogelijk in oude staat te herstellen, zal de kast op de oude plek teruggeplaatst worden.

We weten van Willet’s belangstelling voor antiquiteiten en deze kamer – Abraham Willet’s privé domein – had hij ingericht in de Hollandse renaissance stijl. Maar hoe authentiek 17de eeuws is de kast eigenlijk? Het is niet een heel gebruikelijk type en gedurende de behandeling kwamen er bovendien een aantal eerdere reparaties aan het licht.

Aanzicht poot Zo bleek bij een kritische blik op de poten van het onderstel, zo duidelijk herkenbaar afgebeeld op de historische tekening, dat deze een latere toevoeging moesten zijn gezien de afwijkende constructie, materiaalgebruik en vormen. De balusterpoten onder de huizen zijn later toegevoegd en ook de vreemd gedrukte bolpoten zijn los bijgemaakt. Het sportenkruis is provisorisch met opgeschroefde latjes met de poten verbonden. De sporten zijn voorzien van ongebruikelijke profileringen. Deze ingrepen stammen dus van vóór 1896, de datering van de bewuste tekening van Ruetter.

Het is aannemelijk dat bij een ingrijpende klus als het deels reconstrueren van een onderstel, ook de rest van de kast is nagekeken. Overige herkenbare restauraties aan de kast zouden dan eveneens van vóór 1896 zijn. Hieronder heb ik de meest opvallende ingrepen op een rijtje te gezet en zo mogelijk verklaard.

Lees meer…

Kinderactiviteiten in Museum Willet-Holthuysen

Posted 4 January 2012 by admin
Tagged As: | Categories: Evenementen | Leave a Comment

Willet_Algemeen_24 In de schoolvakantie zijn er altijd leuke dingen te doen voor kinderen in Museum Willet-Holthuysen. Zo was er op woensdag 28 december een workshop ‘Aan tafel tijdens kerst’ verzorgd door Mirjam Bakker. Tijdens deze workshop gebruikte kinderen en ouders de objecten uit het museum als inspiratie voor het dekken van de chique kersttafel. Met elektradraad en lint werden de prachtigste creaties gemaakt onder het genot van limonade en kerstkransjes! Kijk hier de foto’s en houd de website in de gaten voor de volgende workshop!

Op woensdag 4 januari konden bezoekers luisteren naar ‘Winterse salonvertellingen’ in Museum Willet-Holthuysen. Vroeger organiseerden de rijken grachtenhuis bewoners in de winter een salon voor hun vrienden. Als het vroeg donker was en alleen de grote kamer was verwarmd luisterden ze samen naar verhalen. Vandaag vertelde Nancy Wiltink sprookjesachtige verhalen over reuzen, ijskoninginnen en engelen.

Voorbereidingen voor het opnieuw stofferen van het verzamelaarskamertje

Posted 20 December 2011 by Jaap Boonstra
Tagged As: | Categories: Achter de schermen | Leave a Comment

foto 2 Antique kamertjeDe afgelopen weken is hard gewerkt in de antique- of verzamelaarskamer om de nieuwe bespanning op de wanden te kunnen aanbrengen.
Daarvoor moet eerst de moderne wandbekleding verwijderd worden. Op zo’n moment komen onverwachte zaken aan het licht over de vroegere inrichting van het kamertje.
De hoeken links en rechts van de ingangsdeur zijn waarschijnlijk pas in de tijd van Abraham Willet (vanaf ca. 1860-1865) afgeschot waardoor een min of meer regelmatige achtkantige kamerplattegrond ontstond.

Door het aftimmeren ontstond links (noordwest zijde) van de deur een loze ruimte voor het schoorsteenkanaal, die werd overbrugd met een horizontale, ca. 50 cm. lange koperen schoorsteenpijp.

foto 3 Antique kamertje

Rechts van de deur (zuidoost zijde) werd door het aftimmeren de reeds aanwezige pompkoker uit een eerdere periode omkast. De hoekkast die zo ontstond is afsluitbaar met een zogenaamde behangers- of blinde deur, die niet opvalt omdat de wandbespanning erover doorloopt. Mooi daterings-middel zijn de spijkers die voor de constructie van de wandkast gebruikt zijn; het gaat om zogenaamde draadnagels die pas ca. 1860 in Nederlandse interieurs algemeen toegepast werden. Ook de goed bewaard gebleven originele houtnerfimitatie beschildering van het kastinterieur sluit aan op wat er in de overige kamer en andere plaatsen in het pand uit de periode Willet is aangetroffen.

De afgeschuinde hoeken verkleinden de kamer iets maar leverden een rustiger aanblik; de wanden werden niet meer onderbroken door rommelige elementen als de pompkoker en het schuins weglopend schoorsteenkanaal. De aldus ontstane symmetrie in de kamerplattegrond werd nog eens benadrukt door de genre renaissance profileringen in de vakken tussen de plafondbalken.

Het ligt voor de hand van deze ‘ontdekkingen’ gebruik te willen maken voor het verhaal over de Willet’s; hoe ze hun omgeving vormgaven maar ook hoe ze er letterlijk woonden, het huis verwarmden, aan water kwamen etc.

foto 6 Antique kamertjeProbleem daarbij is dat dit bij de aanleg van verwarmingspijpen in de vroege jaren ’50 en elektriciteitsleidingen in 1996 nog weinig prioriteit had. Met name de ‘loze’ ruimte van de wandkast werd destijds dankbaar aangegrepen om leidingen door te voeren, op één punt zelfs dwars door de kastdeur…

We gaan proberen door het omleggen en anderszins camoufleren van deze moderne pijpen de kast weer functioneel en toonbaar te maken.
De wand van het schoorsteenkanaal lijkt op het moment de aangewezen plek om de radiator naar toe te verplaatsen die te zeer detoneerde onder het venster.

Bekijk alle foto’s van de voorbereidingen voor het opnieuw stofferen van het antiquekamertje hier.

Spiegel in de herenkamer

Posted 15 December 2011 by Rixt Wieringa
Tagged As: | Categories: Uncategorized | Leave a Comment

Foto1In de herenkamer van Museum Willet-Holthuysen hangt sinds vorige week een grote spiegel op de muurdam tussen de twee ramen. Op het eerste gezicht lijkt dit geen ingrijpende klus, maar de verhuizing van deze spiegel was een behoorlijk karwei. Met man en macht is gewerkt om de zware spiegel in zijn verhuiskist via de voordeur van het museum naar binnen te krijgen. Eenmaal uitgepakt heeft het nog heel wat tijd gekost voordat de spiegel op de juiste manier aan de muur was opgehangen.

Mogelijk heeft de spiegel in de herenkamer van Abraham Willet gehangen, maar dit is niet zeker. Wel is bekend dat er in ieder geval een dergelijke penantspiegel aanwezig was, ter vergroting van de ruimtelijkheid en om meer licht te verspreiden in de kamer. De spiegel dateert uit het derde kwart van de negentiende eeuw. Het etiket op de achterzijde van de spiegel verwijst naar de firma Weduwe G. Dorens & Zn, gevestigd aan het Rokin te Amsterdam.
foto2

De spiegellijst is bovenaan fors dieper dan aan de onderzijde, waardoor de spiegel eigenlijk behoorlijk naar voren zou komen te hangen. Dat dit nauwelijks het geval is komt omdat dat de voorgevel van het huis op vlucht is gebouwd (het doelbewust voorover hellend bouwen van een gevel). De spiegel is niet meer in een goede conditie en kan dus wel een opknapbeurt gebruiken. Toch is gekozen om de spiegel op te hangen, om een beeld te geven van het gebruik van de kamer in de late negentiende eeuw.

foto3In de tijd van Abraham Willet was deze blauwe kamer groen en bij de heer des huizes in gebruik als ontvangstkamer. Hier organiseerde Willet kunstbeschouwingen voor bevriende verzamelaars, waarbij nieuwe aanwinsten uit zijn collectie werden getoond. De heren zaten aan een grote tafel die plaats bood aan maximaal achttien stoelen. Samen met een bijpassend buffet en een kunstkast maken ze deel uit van een omvangrijk ameublement, geleverd door de firma Quignon in Parijs. Voor het eerst sinds driekwart eeuw zijn deze meubels weer te zien in al hun pracht. Nu is het afwachten tot ook de rest van deze kamer in de stijl van Abraham Willet wordt teruggebracht.

Winterse Salonvertellingen

Posted 2 December 2011 by admin
Tagged As: | Categories: Evenementen | Leave a Comment

Wat deden de rijken vroeger als het winter was? Als het vroeg donker was en alleen de grote kamer verwarmd was? Dan organiseerden ze een salon voor hun vrienden. De genodigden reden voor in hun rijtuig en belden aan. Ze dronken luxe dranken zoals warme chocolademelk en speelden spelletjes. Bij de familie Willet-Holthuysen ben jij van harte welkom op de salon. Er is een heuse verhalenverteller aanwezig die prachtige sprookjes vertelt.

Nancy Wiltink is opgeleid als dramaturg en neerlandicus. Ze begon zeven jaar geleden met verhalen vertellen in haar huiskamer in Amsterdam-Noord. Tegenwoordig is het haar beroep en heeft ze haar eigen verhalenbedrijf: Tuin aan Zee. Ze vertelt eigen verhalen, oude verhalen en steekt bekende verhalen in een nieuw jasje.

Datum: 4 januari 2012
Tijd: 14.00 uur (duur: 60 minuten)
Leeftijd: vanaf 4 jaar
Kosten: entree museum
Locatie: Museum Willet-Holthuysen, melden bij de kassa
Meld je aan via rsvp@amsterdammuseum.nl

Aan tafel tijdens kerst

Posted 2 December 2011 by admin
Tagged As: | Categories: Evenementen | Leave a Comment

Willet_Algemeen_24De rijke familie Willet-Holthuysen woonde 150 jaar geleden in een groot huis aan de Amsterdamse Herengracht. Het echtpaar had regelmatig gasten over de vloer voor bijvoorbeeld een diner. Zeker tijdens de feestdagen was het druk. Bij zo’n diner hoort natuurlijk een chique gedekte tafel met mooi servies. De tafel dekken en de servetten vouwen deed mevrouw Willet niet zelf. Daar was personeel voor. Wil jij terug in de tijd om als dienstmeisje of knecht te helpen in de huishouding? Kom dan in de kerstvakantie naar Museum Willet-Holthuysen.

Datum: 28 december 2011
Tijd: 14.00 – 16.00 uur (inloop)
Leeftijd: voor de hele familie met kinderen vanaf 4 jaar
Kosten: entree museum
Locatie: Museum Willet-Holthuysen, melden bij de kassa
Onder leiding van Mirjam Bakker
Meld je aan via rsvp@amsterdammuseum.nl

Kerst in Museum Willet-Holthuysen

Posted 2 December 2011 by admin
Tagged As: | Categories: Uncategorized | Leave a Comment

Kom tijdens de kerstvakantie naar Museum Willet-Holthuysen en neem een kijkje in dit 18e-eeuwse grachtenhuis van de familie Willet-Holthuysen. Ontdek de prachtige meubels en voorwerpen in de stijlkamers. En vergeet niet langs de kerstboom te lopen om een cadeautje mee te nemen.

Daarnaast zijn er ook nog twee leuke activiteiten tijdens de vakantie. Mis het niet!

Achter de schermen in grachtenmuseum Willet-Holthuysen: de damessalon

Posted 28 November 2011 by Annemarie den Dekker
Tagged As: | Categories: Uncategorized | Leave a Comment

ophangen gordijnenBewoonster Louisa Willet-Holthuysen gebruikte deze kamer aan het einde van de 19de eeuw voor het ontvangen van visites. Vertrekken met een dergelijke functie dienden vóór alles representatief te zijn. Voor dit effect was de Lodewijk XVI-stijl met zijn koele distinctie bij uitstek geschikt. Louisa en haar man Abraham bestelden hun kostbare interieur goeddeels in Parijs. Van de oorspronkelijke grandeur, met geel, zilvergrijs en paars als overheersende kleuren, is nu weinig meer over. In de bijna anderhalve eeuw die sinds de inrichting (1865) zijn verstreken hebben zonlicht, stof en onverschilligheid hun tol geëist. Het museum gaat de damessalon van Louisa in zijn vroegere luister herstellen – en daarmee de ensemblewaarde met de achterliggende balzaal.

Vorige week zijn de schilderijen in de damessalon opgehangen en vanochtend is een start gemaakt met het hangen van de gordijnen. De pers en een aantal fotografen waren daarbij aanwezig. Vóór de kerst is de damessalon heringericht. Maar ook nu al kunnen bezoekers een kijkje nemen terwijl er druk in de stijlkamers gewerkt wordt.

Hoe reconstrueer je een wandbespanning? – vervolg

Posted 16 November 2011 by Jaap Boonstra
Tagged As: | Categories: Achter de schermen, Het museum (1895 tot heden), Nieuws | Leave a Comment

Op 16 juli 2011 schreef ik in #020today een blog over de 19de-eeuwse stoffering van een bewaard gebleven armstoel. Deze vormt het uitgangspunt voor de reconstructie van de velours voor de wanden van het verzamelaarskamertje in Museum Willet-Holthuysen.

Zorgvuldig bekijken van de bekleding en de franje leerde dat deze sterk verkleurd waren, zoals te zien op de afbeelding met de losgehaalde franje van de achterzijde van de stoelzitting.

Kleuranalyse

Het vermoeden was dat er niet-lichtechte kleurstoffen gebruikt waren. Om meer te weten te komen over het oorspronkelijke uiterlijk van de textiel werd daarom contactwandbespanning opgenomen met senior onderzoeker Maarten van Bommel van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) te Amsterdam. Van Bommel is als specialist op het gebied van natuurlijke en synthetische kleurstoffen en organische pigmenten eerder verantwoordelijk geweest voor de analyse van onder meer schilderijen van Van Gogh, borduurwerken van Bonnard en het vloertapijt en veloutébehang uit de linker voorkamer in Museum Willet-Holthuysen.

Scheidingstechnieken

De kleurstoffen analyse wordt door hem uitgevoerd met behulp van de scheidingstechniek High Performance Liquid Chromatography (HPLC) gekoppeld met spectrale analyse door een Photo Diode Array detector. (Zie hier voor meer informatie) Met deze techniek worden monsters van minder dan een milligram geëxtraheerd om de kleurstof in oplossing te brengen waarna dit in een scheidingskolom wordt geïnjecteerd. De samenstellende bestanddelen worden aan het andere uiteinde geanalyseerd op basis van hun spectrum in ultraviolet en zichtbaar licht en de retentietijd in de kolom. Identificatie is gebaseerd op vergelijking met de gegevens uit de RCE referentiebibliotheek van bekende stoffen.

kleur

De oorspronkelijke kleur

De oorspronkelijk paarse franjestrengen van de stoel – zie de afbeelding met een monster van de paarse draad – bleken als enige met de synthetische kleurstof fuchsine gekleurd. Fuchsine is niet lichtecht, vandaar dat de strengen nu sterk verkleurd zijn tot een grauw groengeel. In de rode strengen franje is cochenille aangetoond, een stof die afkomstig is van een insectensoort en dus van natuurlijke, dierlijke herkomst.

Monster van poolhaartjes uit de bekledingDe pool van de velours bekleding ten slotte bleek gekleurd te zijn met een mengsel van maar liefst drie natuurlijke kleurstoffen; orseille, sandelhout en cochenille. Op de afbeelding hiernaast is een monster van de poolhaartjes van de bekleding te zien. De eerste twee kleurstoffen, het paarsrode orseille en het rode sandelhout zijn niet erg lichtecht, wat de verkleuring verklaart. Het blauwige grondweefsel waarin de mohair pool geweven is bevatte indigo. Waarschijnlijk is de bekleding als geheel oorspronkelijk meer paarsrood geweest, maar de precieze kleur is lastig aan te geven. Veel hangt af van de gevolgde verfmethode en bovendien is de exacte verhouding tussen de kleurstoffen niet meer te achterhalen. Wel is het voor een beter begrip zinvol om verfexperimenten te doen met de gevonden kleurstoffen op monsters ongekleurde velours.

Dat vervolgonderzoek voert Lisca Wurfbain, textielrestaurator Amsterdam Museum uit samen met Maarten van Bommel en Suzan Meijer, textielrestaurator van het Rijksmuseum Amsterdam.